Otizm
 Otizm Nedir?
 Otizmin Nedenleri
 Otizmin Özellikleri
 Ailelere Öneriler
 Eğitimcilere öneriler
Otizm Nedir?
3 yaşından önce ortaya çıkan çocuğun sosyal hayatını, iletişim becerilerini ve davranışlarını olumsuz yönde etkileyen stereotipiler ile karakterize bir bozukluktur.
Otizmin genetik faktörlerin yanı sıra doğum öncesi ve sonrası bazı çevresel etkenlerden kaynaklandığı bilinmektedir. Henüz kesin bir beyin bölgesi saptanmamakla birlikte, beynin pek çok bölgesini ilgilendiren bir sistemin bozulduğu düşünülmektedir. Son yıllarda ağırlık kazanan bir görüşe göre de genlere bağlı olarak beyin gelişiminde meydana gelen sorunlar otizmde görülen çok çeşitli belirtiler ve davranış bozukluklarına yol açmaktadır.
Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin gelişmesini engellediği için, otistik özellikler taşıyanların yüzde yetmişbeşi öğrenme ve iletişim güçlüğü çekerler.
 İnsanlarla ilişki geliştirememe
 Dilin kazanılması gecikir
 Gecikmiş ekolalik konuşma
 Çok iyi bellekleri olan
 Stereotip hareketler
 Aynılığı koruma isteği
 Normal fiziksel görünüş
Otizmin Nedenleri
• Psikodinamik ve Ailesel Etmenler
• Davranışsal Yaklaşımlar
• Organik Teori
• Kavramsal Teori

Psikodinamik ve Ailesel Etmenler
• Anne-çocuk ilişkisi, soğuk, reddedici anne davranışları, buzdolabı anne.
• Üst ekonomik düzeyde, mükemmeliyetçilik, entellektüel ebeveyn
• Bu görüş artık kabul edilmiyor.
•
Davranışsal Yaklaşımlar
• Onlara göre otizm;
Ödül-ceza sistemleri ile pekiştirilen ve bir seri tesadüfi olasılıklarla şekillendirilmiş, öğrenilmiş davranış grupları

Organik Teori
• Hamilelikte annenin özellikle ilk 3 ayda olumsuzluklara maruz kalması (kızamıkçık geçirmesi), doğumda oksijen yetersizliği, biyolojik yönden gelişememe
• Tedavi edilmemiş fenilketonüri,beyin travması, Fragile X Sendromu
Organik Teori
• Genetik faktörler, biyokimyasal etmenler (kandaki serotonin düzeyi yüksek), beyinciğin bölümlerinde anormallikler
• Beslenme ve gıda alerjisi (süt ve tahıl tüketimi sonrası belirtilerde artma)
Kavramsal Teori
• Uta Frith’ in teorisi olan bu teoriye göre;
Otistik bireylerdeki temel problem, doğuştan gelen zihinsel kavramaya ait bir eksiklik olduğu ve bu eksikliğin mantıki sonuçlar çıkarmayı engellediği şeklindedir.
Otistik Çocukların Özellikleri
• Göz kontağı kurmazlar.
• Sözel veya sözel olmayan (yüz ifadesi gibi) birtakım ifadelere tepki vermeyebilirler.(seslenildiğinde duymuyormuş gibi davranırlar.)
• Bütün otistik çocuklar, anne-babalarına ve diğer insanlara alışılmış ilişkiyi göstermezler. Bebekken, gülümseme ve ebeveyn kucak açtığında beklenen yaklaşmayı göstermede büyük eksiklik vardır.
• Bazı otistik çocuklar ani mizaç değişiklikler gösterirler. Sebepsiz yere öfke patlamaları, ağlama veya gülmeler gözlenir.
• Çoğunlukla insanları değil de objeleri ve cansız varlıkları tercih etmektedirler.
• Rutin olarak görmeye ve yapmaya alıştıkları şeyleri severler. Zihinlerinde yaşadıkları ortamın bir haritasını gezdirirler ve yapılan her küçük değişiklik çocuğun daha fazla stres yaşamasına neden olur.
• Otistik bozukluğu olan bireyler sınırlı, yineleyici ve basmakalıp davranış, ilgi ve etkinlik örüntüsüne sahiptirler. Aktivite ve oyunlarında monotondurlar. Cansız objeleri sıklıkla döndürür, sıraya dizerler. Otistik çocuklar değişime büyük direnç gösterirler.
• Yeni bir eve taşınma, odada mobilyanın yerini değiştirme, banyodan önce kahvaltı yapma gibi rutinden sapma otistik çocuklarda panik veya öfke nöbetlerine yol açabilir.
• Kullandıkları kelimeler çok sınırlıdır ve genellikle etraflarında sık duydukları sözleri kullanırlar. Bazen de konuşulanları papağan gibi tekrarlayabilirler.(Ekolali)
• İletişim için konuşmayı çok fazla kullanmazlar. İsteklerini ifade etmek için ve isteklerine ulaşmak için kişilerin elinden tutarak bunlara ulaşmaya çalışırlar
• Dil gelişiminde gros bozukluklar tanıda ana kriterlerdendir. Otistiklerde istekli konuşma yoktur ve konuşma normallikleri isteklendirme eksikliğinden dolayı değildir. Konuşmada gecikme kadar konuşmada olağan dışılık da vardır. Normal ve mental retarde çocukların aksine, bellek ve düşünce sürecini anlamlı kullanmaları azdır.
• Bazıları birtakım ses, koku, ışık veya dokunuşa aşırı hassastırlar.
• Çoğu parmak uçlarında yürür.
• Huzursuz görünürler.
• İhtiyaçları önceliklidir.
• Ellerini çırparlar, yüz göz hareketleri yaparlar ve başları dönmeden kendi etraflarında dönerler.
• Bir çok otistik ellerini ya da eşyaları gözlerine çok yakın tutar.
• Bazıları dönen şeylere meraklıdır.
• Tehlike ve korku duygusu hissetmezler.
• Yemek yeme bozuklukları vardır. Bazıları yenmez şeyleri yemekten hoşlanabilir.
• Taklit yetenekleri sınırlıdır.

• Toplum içinde maruz kaldıkları ve yerine getiremeyecekleri beklentiler karşısında telâşa kapılırlar.
• Otistik çocuklar duyusal uyaranlara (ağrı, ses gibi) ya aşırı cevap ya da az cevap verirler. Çoğunda ağrı eşiği yükselmiştir.
 .
 Sıklıkla sebepsiz yere agresiflik ve öfke nöbetleri gözlenir. Kendine zarar verme davranışlar (kafayı vurma, ısırma, saçını çekme), beslenme güçlükleri gözlenir.

Otizmin Tedavisi












Biyokimyasal Tedaviler
• İlaç Tedavisi
• Vitamin Takviyesi (B6 vitamini ve magnezyum)
• Diyet Uygulamaları (Gluten ve Kazeinden arındırılmış gıda rejimleri)
 
Duyusal -Algısal Tedaviler
• Duyu Entegrasyonu Tedavisi
• İşitsel Entegrasyon Tedavisi
• Kolaylaştırılmış İletişim (Facilitated Communication)

Psikolojik Tedaviler
• Psikoterapi
• Tutma Terapisi
Anne ile çocuk yüz yüze oturur, göz teması kurarak ona sarılır.

Eğitsel Tedaviler
Kanıtlar gösteriyor ki ERKEN TEŞHİS otistik çocuklarda inanılmaz pozitif değişimlerle neticeleniyor. Henüz otizmin belli bir tedavisi bulunamamıştır. Ancak eğitimle tedavi edilebilirler. Davranış bazlı tedaviler, çocuğun ilgi alanına yönelik metotlar, yüksek yapılı faaliyet yoğunluğu ,aile ve personel eğitimi ve diğerleri... Çeşitli tedaviler mümkündür.
Davranış Analizi entegrasyon Terapisi (kulaklık ile)İşitsel Terapi Diyet Müzik Terapisi Sensori Entegrasyon(duyusal bütünleme terapisi) Konuşma/Telaffuz Terapisi ve Algısal (görüş) Terapisi

Eğitimde dikkat edilmesi gerekenler
• Çevresel engellemeler (ortamda her şey hazır olmasın)
• Beklentisel engellemeler (gerçekçi beklentiler oluşturun)
• Sözel engellemeler (her zaman lider siz olmayın)
• Güdüleyici ortamlar hazırlayın
• İletişimsel fırsatlar oluşturun
• Gereksiz soruları sormaktan kaçının
• Çocuğun yaptıklarıyla ilgili yorumlarda bulunun
• Bekleyin ve işaret verin
• Bazen abartılı jest, mimik ve ses tonu kullanın
• Model olun
• Kısa ve anlaşılır konuşun
• Sohbete katılmayı ödüllendirin
• Göz kontağı kurun
• Etkileşimi eğlenceli hale getirin
• Aktiviteler çocuğun gelişimsel düzeyine, dikkatini toplama süresine, hafıza kapasitesine ve el becerilerine uygun olmalıdır.
• Çocukla çalışmanızı bilirli bir rutine oturtmanız uygun olacaktır.
• Bir tek uzun çalışma seansı yapmaktansa 2 kısa seans yapmaya çalışın.
• Çocuk ile konuşurken onun göz seviyesine inin ve ona bakarak konuşun. Göz göze gelebileceğiniz bir masada karşılıklı oturun.
• Çevrede çocuğun dikkatini dağıtacak uyaranların olmamasına dikkat edin.
• Oyun kurmayı planladığınız malzeme ile çocuğun önce serbestçe oynayıp keşfetmesine izin verin.
• Onun ilgilendiği noktada ilginizi yoğunlaştırıp, daha sonra kendi hedeflediğiniz oyuna ya da aktiviteye doğru geçiş yapın.
• Tekrar ve pratik yapma, bir becerinin kazanılmasında çok önemlidir. Ancak çocuğu sıkmayacak kadar tekrar yapmaya özen gösterin.

Ailelere Öneriler
• Çocuğunun otistik olduğu öğrenen ailenin zaman kaybetmeden bir uzmana (psikolog, psikolojik danışman,özel eğitim öğretmeni vb.)başvurması ve çocuğuna eğitim aldırması gerekir.
• Çocuğun eğitimini üstlenen özel eğitim merkezi veya uzman ile sürekli iletişim halinde olması ve eğitim programına aktif olarak katılması büyük önem taşır.
• Suçluluk, kızgınlık ve reddetme gibi olumsuz duygulardan arınmalılar.
• Çocuğun eğitime hazırlanması gerekir
Çocuğu okula ya da eğitim merkezine alıştırmak için evde çocuğun odasına ya da uygun bir yere okulun veya eğitimcisinin resminin asılmasına, okula giderken sevdiği oyuncağı yanında götürmesine izin verilmelidir
• Çocuk okuldan ya da eğitim merkezinden zamanında alınmalıdır.
• Eğitimciyi çocuğun yaşadığı olumlu ve olumsuz bütün olaylardan haberdar etmeli.
• Çocuğu küçük yaşlardan itibaren sosyal çevreye çıkarmak; çevrenin de çocuğu tanıması ve kabul etmesine yardımcı olunmalıdır.
• Eğitim sadece okulda değil ev ortamında da gerçekleştirilmelidir
• Ev ortamındaki etkinlikler hem çocuk hem de aile için zevk verici olmalı.
• Başlangıçta çocuğa verilen sorumluluğu tam anlamıyla gerçekleştirmesi beklenmemelidir.

• Çocuğun başarılarının her zaman övülmesi, bir sonraki adımın istekle yapılmasını sağlar. Ancak övgülerin gerçek durumlar için kullanılması önemli. Bu, çocuğun doğru olarak yaptığını anlamasına yardımcı olacaktır.
• Çocuğun davranış problemi olduğunda aile davranışın arkasından hemen ne yaptığını gözlemeli, çocuğunu bütün özellikleri ile tanımalıdır.
• Aile çocukları için gerçekçi beklentiler içinde ve sabırlı olmalıdır.

 

Otizmli Bireylere Neler Öğretilmeli
 ÖĞRENMEYE HAZIRLIK BECERİLERİ
 İLETİŞİM BECERİLERİ
 BÜYÜK MOTOR BECERİLERİ
 EL- GÖZ KOORDİNASYONU
 ÖZBAKIM BECERİLERİ
 OYUN VE SOSYALLEŞME
 AKADEMİK ÖNCESİ BECERİLER
 GÜNLÜK YAŞAM BECERİLERİ
 SOSYAL YAŞAM BECERİLERİ
 AKADEMİK BECERİLER
 OYUN VE SANAT ETKİNLİKLERİ

Öğrenmeye Hazırlık Becerileri
• Göz kontağı kurabilme.
• İstenilen süre kadar sırasında oturabilme.
• Tek eylem bildiren komutları yerine getirebilme

İletişim Becerileri
• Bedensel temasta bulunabilme.
• Selâmlaşmak ve vedalaşmak için kullanılan hareketleri yapabilme.
• Sesleri taklit edebilme.
• "Evet, hayır" sözcüklerini ve işaretlerini yerinde kullanabilme.
• İhtiyaçlarını basit sözcüklerle ifade edebilme

Büyük Motor Becerileri
• Sınırlı alanda dengeli yürüyebilme.
• Merdiven çıkıp/inebilme.
• Dengeli koşabilme.
• Zıplama hareketlerini yapabilme.
• Topla oynayabilme.
• Basit minder hareketlerini yapabilme.

El- Göz Koordinasyonu
• Küplerle kule yapabilme.
• Kâğıt yırtabilme.
• Boncuk dizebilme.
• Basit boyama etkinliklerini yapabilme.
• Makasla rastgele kâğıt kesebilme.
 
Özbakım Becerileri
• Elini yüzünü yıkayabilme.
• Bardaktan su içebilme.
• Tuvalet becerisini kazanabilme.
• Çatal kullanarak yemek yiyebilme.
• Kaşık kullanarak yemek yiyebilme.
 
Oyun ve Sosyalleşme
• Yoğurma çalışmaları yapabilme
• Basit ritm hareketleri yapabilme.
• Müziğe eşlik edebilme.
• Yapılandırılmış bireysel oyun etkinliklerini gerçekleştirebilme.
• Yapılandırılmış grup oyun etkinliklerini gerçekleştirebilme.
 
Akademik öncesi Beceriler
• Nesneleri renklerine göre eşleştirebilme.
• Renkleri kavrayabilme.
• Daire, kare, dikdörtgen ve üçgen şekillerini tanıyabilme.
• Nesneleri büyüklük-küçüklük yönünden ayırt edebilme.
• Kalem tutabilme.

Günlük Yaşam Becerileri
• Çorap giyebilme/çıkarabilme.
• Lastikli pantolon giyebilme/çıkarabilme.
• Diş fırçalayabilme.
• Düğme ilikleyebilme/çözebilme
• Kazak giyebilme/çıkarabilme.

Sosyal Yaşam Becerileri
• Okulumuz
• Evimiz-Ailemiz
• Vücudumuz Ve Sağlığımız
• Çevremiz
• Mevsimler
• Taşıtlar Ve Trafik

Akademik Etkinlikler
• Sayma çalışmaları.
• Sayıları tanıma çalışması
• Çizgi çalışmaları.
• Belli başlı şekil ve sembolleri çizebilme
• Okuma çalışmaları

Oyun ve Sanat Etkinlikleri
• Pastel boya ile boyama yapabilme.
• Kağıt yırtabilme.
• Suluboya ile boyama yapabilme.
• Müziğe uygun ritim tutabilme.
• Basit şarkılar söyleyebilme.